Fri. Feb 26th, 2021

ഗൂഢസംഘം

Goodasangam – Literary Arts

ജാൻസെന്റെ റോളിഫ്ലെക്സ്‌, കായുടെ നോട്ട്ബുക്ക്, ബാലചന്ദ്രന്റെ നോവൽ

“1964ലെ വസന്തത്തിലാണ് ഞാൻ ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെനെ കണ്ടുമുട്ടിയത്. അന്നെനിക്ക് പ്രായം പത്തൊൻപത്. ഈ കുറിപ്പ് ജാൻസെനെപ്പറ്റി അറിയാവുന്ന ചുരുക്കം ചിലത് മാത്രമാണ്.

പുലർച്ചനേരം, പ്ലേസ് ഡെൻ‌ഫെർട്ട്-റോച്ചെറോയിലെ ഒരു കഫേ. എനിക്കൊപ്പം സമപ്രായക്കാരിയായ ഒരു സുഹൃത്തുമുണ്ടായിരുന്നു. അഭിമുഖമായി ഒരു മേശയിലായിരുന്ന ജാൻസെന്റെ പുഞ്ചിരി കലർന്ന നോട്ടം ഞങ്ങളിലായിരുന്നു. കൃത്രിമ തുകൽ പൊതിഞ്ഞ ബെഞ്ചിൽ, തന്റെ അരികിൽ വച്ചിരുന്ന ബാഗിൽ നിന്ന് അയാൾ ഒരു റോളിഫ്ലെക്സ് പുറത്തെടുത്തു. ലെൻസുകൾ ഞങ്ങളെ നോക്കി കണ്ണുചിമ്മിയത് പോലും അറിഞ്ഞില്ല – അത്ര ചടുലമായിരുന്നു ജാൻസെന്റെ ചലനങ്ങൾ. സവിശേഷമായൊരു രീതിയിൽ പ്രകാശത്തെ സന്നിവേശിപ്പിച്ചിരുന്ന ആ ഫോട്ടോകളെക്കുറിച്ചു പറയുമ്പോൾ, അയാൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത് ഒരു റോളിഫ്‌ളെക്‌സായിരുന്നു എന്നതിനപ്പുറം, ജാൻസെന്റെ ടെക്നിക്കുകളെപ്പറ്റിയോ, അച്ചടിക്കാൻ അയാൾ തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്ന പേപ്പറുകളെക്കുറിച്ചോ എനിക്കൊന്നും പറയാൻ അറിയില്ല”.

പരാജയപ്പെട്ട ഒരു പരിഭാഷാശ്രമത്തിൻ്റെ സ്മാരകശിലകളാണ് ഈ വരികൾ. നാളിടവിട്ടുള്ള പുനർവായനകൾക്ക് ശേഷം ഒരു കഥയെ, പുസ്തകത്തെ തൻ്റെ ഭാഷയിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം വായനക്കാരനിൽ തിരതല്ലുന്നതിന് കാരണം എന്താവാം? വ്യക്തമായൊരു ഉത്തരമില്ല. എങ്കിലും ഭാവനയുടെ ലോകത്തെങ്കിലും ദേശരാഷ്ട്ര സങ്കൽപ്പങ്ങളെയും അതിർത്തികൾ എന്ന മിഥ്യയെയും മായ്ച്ചു കളയാൻ, അനുഭൂതിയിൽ ഒന്നായ ഒരു ലോകം സ്വപ്നം കാണാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിന്റെ രാഷ്ട്രീയമാവാം, മാർജിനുകളിലും തീയതികൾ അപ്രസക്തമായ ചില ഡയറികളിലും നമ്മളിൽ ചിലർ സ്വകാര്യമായി താലോലിക്കുന്ന ഇത്തരം പാതിയെഴുത്തുകളുടെ പ്രേരണ. “It was monsoon, and we – me and Clara – were meeting after quite a long time. It’s still beguiling to reminiscence the way the skies considerately unfurled the grey toned curtains of rain around us” എന്നെഴുതി നിർത്തിയ ഉദകപ്പോളയുടെ വിവർത്തന ശ്രമവും അത്തരത്തിൽ ഒന്നാണ്. പത്മരാജൻ്റെ സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെ വന്യതയായിരിക്കുന്നു ആ ശ്രമത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കാതിരുന്നതെങ്കിൽ, മോഡിയാനോയുടെ Afterimage ഉപേക്ഷിക്കാൻ കാരണം, നോവല്ലയിലെ അവസാന വരികളായിരുന്നു – ഒരു പരിഭാഷയ്ക്കും വഴങ്ങാത്ത, പുതിയ നൂറ്റാണ്ടിലും പുത്തൻ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങളുടെ മണിക്കൂറിലും, ഫേസ്‌ബുക്ക് ടൈംലൈനുകളിലും, പ്രാദേശിക ദിനപത്രങ്ങളിലെ ആധികാരികതയ്ക്ക് വെയിറ്റേജ് കുറഞ്ഞ ബാക്ക് പേജ് അന്താരാഷ്ട്ര വാർത്തയിടത്തിലെ ഇൻസെറ്റുകളിലും അപ്രസക്തമായി മിന്നിമായുന്ന ചില ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതുമായ, ചില സത്യങ്ങൾ വായനക്കാരന് മുന്നിൽ അനാവരണം ചെയ്യുന്ന ജാൻസെന്റെ ആ വാചകങ്ങൾ എന്താണെന്ന് പറയും മുൻപ് മോഡിയാനോയുടെ വരികൾക്കിടയിലൂടെയൊന്ന് സഞ്ചരിക്കാം. ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസനൊപ്പം മറ്റ് രണ്ടുപേരെക്കൂടി ഓർക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു – തുർക്കിയിൽ നിന്നൊരു കാ (Ka), കാസർഗോഡ് നിന്നൊരു ബാലചന്ദ്രൻ.

പതിവ് മോഡിയാനോ കൃതികൾ പോലെതന്നെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പിൻ്റെ രൂപത്തിൽ ആഖ്യാനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന Afterimage, ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെൻ എന്ന ഫോട്ടോഗ്രാഫറുടെ കഥയാണ്. 1920ൽ ബെൽജിയത്തിലെ ആന്റ്വെർപ്പിൽ (Antwerp) ജനിച്ച ജാൻസെൻ. ഇറ്റാലിയൻ പൗരൻ. ബ്രസ്സൽസിലെ വിദ്യാഭ്യാസ കാലഘട്ടത്തിന് ശേഷം തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ അയാൾ പാരിസിലേയ്ക്ക് ചേക്കേറി. പലയരങ്ങുകളിൽ സഹഫോട്ടോഗ്രാഫറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനിടയിൽ റോബർട്ട് കാപ്പയെ കണ്ടുമുട്ടി. കാപ്പയാണു ജാൻസെന്റെ ആശാൻ. 1938-39 കാലഘട്ടത്തിൽ സ്പെയിനിലും, ഫ്രാൻസിലും കാപ്പ നടത്തിയ ഫോട്ടോഗ്രാഫി ടൂറുകൾക്ക് കൂട്ടായി ജാൻസെനും ഉണ്ടായിരുന്നു. യുദ്ധം ഹ്രസ്വമായ ആ യാത്രകൾക്ക് തടയിട്ടു. അമേരിക്കയിലേയ്ക്കുള്ള യാത്രയിൽ കാപ്പ ഒപ്പം ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും അവസാന നിമിഷം ജാൻസെൻ പിന്മാറി. പാരീസിൽ തങ്ങിയ ജാൻസെനെ കാത്തിരുന്നത് തൻ്റെ ജീവിതത്തെ കീഴ്മേൽ മറിച്ച യാതനകളുടെ അധ്യായങ്ങളായിരുന്നു. ഹിറ്റ്ലർ പോളണ്ട് ആക്രമിച്ചു. തയ്യാറെടുപ്പുകൾ ഏതുമില്ലാതെ ഫ്രാൻസ് ജർമ്മനിയ്ക്കെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. യൂറോപ്പിലാകമാനം ഫാസിസ്റ്റ് സൈന്യം സംഹാരതാണ്ഡവമാടി. 1940ലെ യൂറോപ്പിയൻ വസന്തം നാസി ഭീകരതയ്ക്ക് മുന്നിൽ അടിയറവ് പറഞ്ഞു. ഡങ്കിർക്ക് പിന്മാറ്റം ഒരത്ഭുതമായി വാഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ, പാരീസ് അഭയാർഥികളാൽ നിറഞ്ഞു. അനേകർ നഗരം വിട്ട് പലായനം ചെയ്തു. അനിവാര്യമായ തോൽവിയിലേക്ക് ഫ്രാൻസ് മൂക്കുത്തി. പാരീസ് അധിനിവേശത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചുകൊണ്ട് ഹിറ്റ്ലറിന്റെ കാർ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, ഉടയാടകൾ വലിച്ചു കീറപ്പെട്ട സ്വപ്ന നഗരത്തിൽ സ്വന്തം മണ്ണിൽ തടവുകാരാവാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട ജനക്കൂട്ടത്തിൽ ഒരു  അഭയാർത്ഥിയായി ജാൻസെനും ഉണ്ടായിരുന്നു. രണ്ട് വർഷത്തോളം ജാൻസെൻ പാരീസിൽ ‘ടെമ്പോ മാഗസിന്റെ’ (ആദ്യത്തെ ഇറ്റാലിയൻ ഇല്ലസ്ട്രേറ്റഡ് മാഗസിൻ) ഫോട്ടോഗ്രാഫറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പക്ഷെ ജൂതൻ എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ജാൻസെനെ നാസികൾ ഡ്രാൻസി ക്യാമ്പിൽ തടവിലാക്കി.. മരണത്തിൻ്റെ തുഞ്ചാണിത്തുമ്പത്ത് നിന്ന് ജാൻസനെ ജീവിതത്തിലേയ്ക്ക് വലിച്ചിട്ടത് ഇറ്റാലിയൻ കോൺസുലേറ്റ് തങ്ങളുടെ പൗരന്മാർക്ക് വേണ്ടി നടത്തിയ ഇടപെടലാണ്. നാസി തടവറയിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ട ജാൻസെൻ യുദ്ധാവസാനം വരെ തെക്കുകിഴക്കൻ ഫ്രാൻസിൽ ആൽപ്സിൻ്റെ അടിവാരത്തെവിടയോ അഭയാർത്ഥിയായി ഒതുങ്ങി. യുദ്ധാനന്തരം പാരീസിലേയ്ക്ക് തിരികെയെത്തിയ ജാൻസെൻ കാപ്പയുമായി വീണ്ടും ഒത്തു ചേർന്നു. കാപ്പയുടെ ബെർലിൻ യാത്രയിൽ ഒപ്പംകൂടി, ശേഷം, കാപ്പയുടെ നേതൃത്തത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച മാഗ്നം ഫോട്ടോസിൽ ഒരംഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു. പക്ഷെ, മാധ്യമ ലോകത്തെ നടുക്കിയ കാപ്പയുടെ അകാലമരണം ജാൻസനെ വലിയ നിശ്ശബ്ദതയിലേയ്ക്ക് തള്ളി. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, അജ്ഞാതനാമധാരിയായ മോദിയാനോയുടെ ‘നറേറ്റർ’ അധിനിവേശത്തിൻ്റെതല്ലാത്ത മറ്റൊരു വസന്തത്തിൽ ജാൻസനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നത് തൊട്ടുള്ള കഥയെ നമുക്ക് മുന്നിൽ തുറക്കുന്നുള്ളു.

ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ ഒരു ‘ചിൽ-ഡ്യുഡ്’. കൈയിൽ ഒരു ക്യാമറയുമായി പാരീസിൽ ചുറ്റിയടിക്കുന്ന, സ്വതന്ത്രദാഹിയായ ഒരു നായകൻ. ഏതാൾക്കൂട്ടത്തിലും, ഉച്ചവെയിലിലും അയാൾ ഒരു ക്‌ളാസിക്ക് ഫ്രെയിം കണ്ടെത്തുന്നു. തന്റെ റോളിഫ്‌ളെക്‌സ് പകർത്തുന്ന നിറമില്ലാത്ത ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളിൽ, തൻ്റെ സിഗ്നേച്ചർ ഷോട്ടുകളിൽ, ജാൻസന് മാത്രമറിയാവുന്ന ക്യാമറാ ട്രിക്കാൽ, ദാലിയുടെ ക്യാൻവാസിൽ നിറങ്ങളെന്നപോലെ, വെളിച്ചത്തെ മാസ്മരിക രൂപഭംഗിയോടെ ആവേശിപ്പിക്കുന്നു. മിന്നിയും തെളിഞ്ഞും കുറയ്ച്ചു നേരമങ്ങനെ കഥയിലുടനീളം നിറഞ്ഞു നിന്നതിന് ശേഷം പെടുന്നനെ അയാൾ മറയുന്നു.

പക്ഷെ, ജാൻസെനിലൂടെ മോഡിയാനോ പറയുന്നത് ഒരു ജാസ് ഏജ് ജിപ്‌സിയുടെ കഥയല്ല. ദേശം, വംശം, യുദ്ധം, രാഷ്ട്രീയം – ഇവ എങ്ങനെ ഒരാളുടെ സ്വത്വത്തെ നിഷ്പ്രഭമാക്കുന്നു എന്ന സത്യം, പലതും പറയാതെ പറഞ്ഞും, വരികൾക്കിടയിലെ മൗനത്തിൽ മനുഷ്യ രക്തത്തിൻ്റെ നിറവും കണ്ണീരിൻ്റെ ചൂടും പേറി ഒഴുകുന്ന മറ്റൊരു സെയ്ൻ നദീപ്രവാഹത്തെ നിശബ്ദം തുന്നിച്ചേർത്തും അടയാളപ്പെടുത്തുകയാണ് മോഡിയാനോ. ജാൻസെന്റെ നാസി തടവ് കാലത്തെപ്പറ്റിയോ, അയാൾ അനുഭവിച്ച ഏതെങ്കിലും പീഡനങ്ങളെക്കുറിച്ചോ പ്രത്യക്ഷമായി ഒന്നും തന്നെ നോവല്ലയിൽ ഇല്ല. രണ്ടോ മൂന്നോവരികൾ, ഏറിയാൽ ഒരു ഖണ്ഡിക – അയാളുടെ ഭൂതകാലത്തെപ്പറ്റി അത്രമാത്രം. പക്ഷെ, ജാൻസെന്റെ ഫോട്ടോകൾ കഥപറയുന്നു, അവയിൽ ഒന്നു പോലും വായനക്കാരൻ കാണുന്നില്ലെങ്കിലും.

ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെൻ എന്ന കഥാപാത്ര നിർമ്മിതിയ്ക്ക് മോഡിയാനോ ഏറക്കുറെ മാതൃകയാക്കിയിരിക്കുന്നത് റോബർട്ട് കാപ്പയെ തന്നെയാണ്. “I hope to stay unemployed as a war photographer till the end of my life” എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് യുദ്ധങ്ങൾ മാത്രം നിറഞ്ഞ ഇരുപതാംനൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ ആദ്യപകുതിയിൽ ലോകത്തെ അമ്പരിപ്പിച്ചു മാഞ്ഞുപോയ അതിസാഹസികനായ ഫോട്ടോ ജേർണലിസ്റ്റ്, റോബർട്ട് കാപ്പ എന്ന ഫ്രിഡ്‌മാൻ എന്ദ്രേ ഏറ്‍ന്യു. നമ്മുടെ വിക്ടർ ജോർജിനെ പോലെ ഒരാൾ. വിക്ടർ തൻ്റെ ഫ്രേമുകളിൽ മഴക്കാഴ്ചകളെ ഒപ്പിയെടുത്തെങ്കിൽ കാപ്പയ്ക്ക് പ്രിയം അഭയാർത്ഥി പ്രവാഹങ്ങളും യുദ്ധരംഗങ്ങളുമായിരുന്നു. സ്പാനിഷ് ആഭ്യന്തര യുദ്ധം, ചൈനയിലെ ജപ്പാൻ അധിനിവേശം തുടങ്ങി രണ്ടാം ലോകയുദ്ധകാലത്തെ ആഫ്രിക്ക, ഇറ്റലി, ഫ്രാൻസ് എന്നു വേണ്ടുന്ന സുപ്രധാന പോർമുഖങ്ങളിളെല്ലാം കാപ്പയുടെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. മൂന്നാം സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ സ്വപ്ന പദ്ധതികളുടെ ഭൂപടത്തിന് മേൽ സഖ്യസേന നോർമണ്ടിയിൽ പറന്നിറങ്ങിയപ്പോഴും തൻ്റെ ക്യാമറയുമായി കാപ്പയുമുണ്ടായിരുന്നു. ഫ്രീലാൻസ് അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണ പ്രസ്ഥനമായ മാഗ്നം ഫോട്ടോസിൻ്റെ സ്ഥാപകരിൽ ഒരാൾ കാപ്പയായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, തന്റെ വാക്കുകളെ അന്വർത്ഥമാക്കിക്കൊണ്ട്, യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിൽ ഹെമിങ്‌വേയുടെയും സ്റ്റെയിൻബെക്കിൻ്റെയും കഥയിൽ ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെന്റെയും പ്രിയങ്കരനായിരുന്ന കാപ്പ 1954ൽ തൻ്റെ നാല്പതാം വയസ്സിൽ ഫ്രഞ്ച്-വിയറ്റ്നാം യുദ്ധരംഗത്ത് മൈൻ സ്ഫോടനത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. തനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട മഴ വിക്ടർ ജോർജിനെ കൊണ്ടുപോയത് പോലെ കാപ്പയെ യുദ്ധം തട്ടിയെടുത്തു.

Robert Capa

കഥാപാത്ര നിർമ്മിതിയിൽ മോഡിയാനോയുടെയും, കഥയിൽ ജാൻസെന്റെയും  മാതൃക കാപ്പയാണെങ്കിലും, സാഹസികൻ്റെ മുഖമല്ല ജാൻസെന്. കാപ്പയുടെ  മരണം ജാൻസെനെ നിശ്ശബ്ദനാക്കി. അയാൾക്ക് ഒറ്റലക്ഷ്യമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു മറക്കപ്പെടുക. കണ്ണുചിമ്മി തുറക്കുമ്പോൾ തനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട കാഴ്ചകൾ നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് ഭയത്തെ അയാൾ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളിലൂടെ അതിജീവിക്കാൻ  ശ്രമിച്ചു. ജനിച്ചതൊരിടത്ത്, മറ്റൊരു രാജ്യത്തെ പൗരൻ, ആദ്യം ഉദ്യോഗാർഥിയായും പിന്നീട് അഭയാർഥിയായും പാരീസിൽ, ജൂതൻ എന്ന് മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട് നാസി ക്യാമ്പിൽ – പൗരത്വം, വംശം, മേൽവിലാസം എന്നതെല്ലാം ഇതിനോടകം ജാൻസെനെന്ന വ്യക്തിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വികലസങ്കല്പങ്ങൾ മാത്രമായി പരിണമിച്ചു എന്ന് വേണം അനുമാനിക്കാൻ. പാരീസ് അധിനിവേശവും ലിബറേഷനും ലോകചരിത്രത്തിലുള്ള സ്ഥാനം പാഠപുസ്തകങ്ങളിലും ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിലും ‘യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രീയ സംബന്ധം’ എന്ന വിശാല തലത്തിൽ അപഗ്രന്ഥിക്കപ്പെടുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ആഴത്തിൽ അന്വേഷിക്കപ്പെടാതെ പോവുന്നത് മധ്യയുഗാനന്തര മനുഷ്യ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഹീനവും ആക്ഷേപാർഹവുമായ അടിച്ചമർത്തലിൻ്റെ ആ നാല് വർഷങ്ങൾ ഒരു ജനതയുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളെയും ഓർമ്മകളെയും അനുഭവങ്ങളെയും എങ്ങനെ തകിടം മറിച്ചു, അതിൽ ഭാഗമായ ഓരോ വ്യക്തിയും (പ്രായഭേദമന്യേ) എന്തെല്ലാം വൈകാരികാഘാതങ്ങൾക്ക്  വിധേയരാക്കപ്പെട്ടു മുതലായ ചോദ്യങ്ങളാണ്.

Patrick Modiano

അത്തരം ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരം തേടിക്കൊണ്ട് ഒരു സമൂഹത്തിൻ്റെ  യുദ്ധാനന്തര അതിജീവനാനുഭവങ്ങളുടെ സാംസ്കാരികവും മാനസികവുമായ തലങ്ങളെ മൗലികമായ സൂക്ഷ്മ വിശകലനത്തിന് വിധേയപ്പെടുത്തികൊണ്ട്  വിശ്വസാഹിത്യത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തുക എന്ന ദൗത്യമാണ്, ഓർമ്മകളെ സങ്കേതമാക്കി രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഓരോ പാട്രിക് മോഡിയാനോ കൃതിയിലും ഉൾച്ചേർന്നിരിക്കുന്നത്. അതിന്റെ ഏറ്റവും ഉദാത്തമായ ആവിഷ്കാരങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് Afterimage എന്ന നോവൽ. (രണ്ട്  കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ജീവിച്ചവർ  തമ്മിൽ കണ്ട് മുട്ടുന്ന കഫേയിലെ കൃതിമ തുകൽ പൊതിഞ്ഞ കസേരകൾ പോലും റേഷനുകൾ ഞെരുക്കിയ നാസിക്കാലത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു)  Occupation Trilogy, Missing Person തുടങ്ങിയ കൃതികൾക്കൊപ്പം ഡോറ ബ്രൂഡറും ചർച്ചചെയ്യപ്പെടുമ്പോഴും പല നിരൂപണയരങ്ങുകളിലും ജാൻസെൻ്റെ കഥ എന്തൊകൊണ്ടോ മുഖ്യധാരയിൽ നിന്നും ഒതുങ്ങി നിൽക്കുന്നു.

Suspended Sentences [in which Afterimage included](Book Cover)

ജാൻസന്റെ അസ്‌തിത്വവ്യഥകൾക്ക് ധൈഷണികമായയൊരു മാനമില്ല. ഒരു കക്ഷി രാഷ്ട്രിയവും അയാൾക്ക് വിഷയമല്ല. ഓരോ ദിവസവും അവനവനിലേക്ക് കൂടുതൽ ഉൾവലിയാൻ ശ്രമിക്കുന്ന, അപരിചിതൻ മാത്രമായി നിലനിൽക്കാൻ വെമ്പുന്ന ജാൻസെൻ ഏറ്റവും ഭയക്കുന്നത് അനുഭവങ്ങളുടെ അസ്ഥിരതയെയാണ്. പൊയ്പോയതൊന്നും തിരികെ വരില്ലെന്ന തിരിച്ചറിവ് അയാളെ വല്ലാതെ അസ്വസ്ഥതപ്പെടുത്തുന്നു. തന്നിലേയ്ക് അടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന നിക്കോളിനെ ജാൻസെൻ അവഗണനകൾക്കൊണ്ട് തള്ളിമാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിൽ ധാർമികത ഒരു വിഷയമല്ല. ‘അവൾ വിവാഹിതയാണ്’, ‘അവളുടെ ഭർത്താവ് ആള് പിശകാണ്’, ‘അവൾക്കെൻ്റെ മകളാവാനുള്ള പ്രായമേയുള്ളു’ എന്നൊക്കെ ജാൻസെൻ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും ആത്യന്തികമായി അയാളെ അലട്ടുന്നത് പുതിയ ഓർമകളുടെ ജനനമാണ്. അധിനിവേശവും ഡ്രാൻസി നാസി ക്യാമ്പിലെ അനുഭവങ്ങളും അനശ്വരതെയെക്കുറിച്ചുള്ള അയാളുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ, തകിടം മറിച്ചിരുന്നതിനാലാവാം ‘തമോഗർത്തങ്ങളിൽ അകപ്പെടാതെ സൂക്ഷിക്കണം’ എന്ന താക്കീത് തമാശ കലർത്തി, തൻ്റെ റോളിഫ്‌ളെക്‌സ്‌ പകർത്തിയ ഫോട്ടോകളെ തീയതികൾക്കനുസരിച്ചു ചേർത്തുവയ്ച്ചൊരു ആർക്കൈവ് സൃഷ്ട്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന, ആഖ്യാതാവിന് നൽകുന്നത്. സ്വത്തെന്ന് പറയാൻ ബാക്കിയുള്ള മൂന്ന് സ്യുട്ട് കേസുകളുടെ ഭാരം പോലും അയാളെ അലോരസപ്പെടുത്തുന്നു. ബിൽബോർഡുകളിലും, തെരുവോരത്തെ മതിലുകളിലും അടുക്കടുക്കായി ഒട്ടിച്ച പോസ്റ്ററുകൾ ഓരോന്നോരോന്നായി ശ്രദ്ധാപൂർവം കീറിമാറ്റി, പുതിയതൊന്ന് വന്നപ്പോൾ പിന്നിലേയ്ക്ക് മറയ്ക്കപ്പെട്ട, അപ്രസക്തമായ, പോസ്റ്ററുകളെ അനാവരണം ചെയ്ത ശേഷം അവയുടെ ഫോട്ടോകൾ എടുക്കുന്നത് ജാൻസെൻ്റെ വിനോദങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മയ്യെൻഡോർഫ് ദമ്പതികൾ നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്ന സെയാൻസുകളിൽ (Séance) നിത്യപങ്കാളിയായിരുന്നു ജാൻസെൻ. ആരുടെ ആത്മാവിനോട് സംസാരിക്കാനാവാം ജാൻസെൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ടാവുക – കാപ്പ, അതോ കോളേറ്റ് എന്ന നഷ്ടപ്രണയത്തോടോ, അതോ താൻ ഒരിക്കലും കാണാത്ത പിതാവിനോടോ? അറിയില്ല.

Hitler in Paris

മെക്സിക്കോയിലേയ്ക്ക് മായും മുൻപുള്ള നാളുകളിൽ ജാൻസെൻ, യാത്രയ്ക്കാവശ്യമായ രേഖകൾ തരപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ബെൽജിയൻ ഇറ്റാലിയൻ കോൺസുലേറ്റുകളിൽ തന്റെ ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റിനായി അപേക്ഷിക്കുന്നു. അതിനു മറുപടിയായി ആന്റെവെർപ്പിൽ (Antwerp) നിന്നും വന്ന മറുപടി ഇങ്ങനെയായിരുന്നു:

Jansen Francis, nato a Herenthals in Belgio il 25 aprile 1917. Arrestato a Roma. Detenuto a Roma, Fossoli campo. Deportato da Fossoli il 26 giugno 1944. Deceduto in luogo e data ignoti.

ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെൻ. ജനനം: ഹെറേന്തൽസിൽ. റോമിൽ വച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഫോസോളി ക്യാമ്പിലെ തടവിലായിട്ടുണ്ട്. ഫോസോളിയിൽ നിന്നും 1944 ജൂൺ 26ന് നാടുകടത്തപ്പെട്ടു. മരണം: (തീയതിയും സ്ഥലവും അജ്ഞാതം).

ജാൻസെൻ അവസാനിച്ചു. ഭൂമിയിൽ അയാളുടേത് എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാൻ ഇനിയൊരു ദേശമില്ല, മേൽവിലാസമില്ല. ബെല്ജിയത്തിന്റെയോ ഇറ്റലിയുടെയോ ഔദ്യാഗിക രേഖകളിൽ ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെൻ എന്ന പൗരൻ/വ്യക്തി/മനുഷ്യൻ എക്സിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നില്ല. നോവൽ അവസാനിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്;

“That evening, we had walked by his hotel and continued on toward the Carrefour Montparnasse. He no longer knew which man he was. He told me that after a certain number of years, we accept a truth that we’ve intuited but kept hidden from ourselves, out of carelessness or cowardice: a brother, a double died in our stead on an unknown date and in an unknown place, and his shadow ends up merging with us”

ജാൻസെന്റെ അവസാനമായി പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ എങ്ങനെ പരിഭാഷപ്പെടുത്തണം എന്നെനിക്കറിയില്ല. ഒന്ന് മാത്രമറിയാം, മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനെ വേട്ടയാടുന്നതിന്റെ കഥയെയാണ് ചരിത്രമെന്ന് ചെല്ലപ്പേരിട്ട് വിളിക്കുന്നതിൽ ഭൂരിഭാഗവും. നഗരങ്ങൾ കോൺക്രീറ്റ് കൂമ്പാരങ്ങളാവുമ്പോൾ, വംശവെറിയുടെ മൊത്തവ്യാപാരികൾ അധികാരവും ആയുധവും കച്ചവടം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആകാരവും നിറവും ജന്മദേശവും സമസ്യകളാവുമ്പോൾ, രാഷ്ട്രീയം വ്യക്തിയെ തേടിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഭൂപടങ്ങളാൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ട ഭൂമുഖത്ത് താൻ എക്സിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു എന്ന് അവനവനെ തന്നെ പറഞ്ഞു ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കാത്ത അനാഥത്വത്തിൻ്റെ തമോഗർത്തങ്ങളിലേയ്ക്ക് ഇടം നഷ്ട്ടപ്പെട്ട ഓരോ മനുഷ്യനും ഉൾവലിക്കപ്പെടുന്നു. ഇടങ്ങൾ നഷ്ട്ടപെട്ടു പലായനം ചെയ്യുന്നവരുടെ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ കാണുമ്പോൾ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി ഓർമ്മയിൽ തെളിയുന്നത് ജാൻസന്റെ റോളിഫ്‌ളെക്‌സാണ്, ജാൻസെൻ തന്നെയാണ്. ഓരോ അഭയാർത്ഥിയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്, 1964ലെ വേനലിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഫ്രാൻസിൽ നിന്നും അപ്രത്യക്ഷനായ, ഒരു യൂറോപ്യൻ രാജ്യത്തിൻ്റെ പൗരത്വ രേഖകളിലും ഒഫീഷ്യലി എക്സിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നില്ലാത്ത ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെൻ എന്ന ഫോട്ടോഗ്രാഫറെയാണ്. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധം ഫാസിസത്തിന്റെ തോൽവിയിൽ അവസാനിച്ചു എന്ന് പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ വിലയിരുത്തപ്പെടുമ്പോഴും, ഈഫൽ ടവറിൽ നാസി പതാക ഉയർന്നതിൻ്റെ  എൺപതാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്ന 2020ൽ, വംശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വിരലൂന്നി ജനാധിപത്യത്തെ അട്ടിമറിച്ച ഭരണകൂടങ്ങൾ ജനത്തെ രാജ്യങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അഭയാർത്ഥികളാക്കുന്ന കാലത്ത് നിന്നും തിരിഞ്ഞു നോക്കുമ്പോൾ പറയേണ്ടി വരും ഫാസിസം തോൽക്കുകയല്ല ഉണ്ടായത്, കൂടുതൽ മികച്ച ഒരു വേര്‍ഷൻ്റെ ബദൽ സ്ഥാപനമാണ് അന്ന് ഉണ്ടായതെന്ന്.

ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെൻ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത് അധിനിവേശം സൃഷ്ട്ടിക്കുന്ന ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളിൽ നിശ്ശബ്ദരാവുന്ന ജനതയെയാണെങ്കിൽ. പാമുക്കിൻ്റെ സ്നോ എന്ന നോവലിലെ കാർസ് പട്ടണം വായനക്കാരനെ ആനയിക്കുന്നത് കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ലാബിറിന്തിലേക്കാണ്. പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾക്ക് സംവാദപരത നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ നാവുകൾക്ക് പകരം മനുഷ്യൻ ആയുധങ്ങളെ ഉത്തരങ്ങൾക്കായി ആശ്രയിക്കുന്നതിന്റെ നേർക്കാഴ്ചയാണ് സ്നോ. അധികാര രാഷ്ട്രീയം വ്യക്തിത്വത്തിന് മേൽ നടത്തുന്ന കടന്നുകയറ്റം ജാൻസെന് മേൽ  അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നത് docu(mental) identity crisis എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെടാവുന്ന തകർച്ചയിലേക്കാണെങ്കിൽ കെരീം അലകുഷോളൂ (Kerim Alakuşoğlu) എന്ന കായ്ക്ക് (Ka) നഷ്ടപ്പെടുന്നത് സ്വന്തം ജീവൻ തന്നെയാണ്.

പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ പ്രവാസത്തിന് ശേഷം കെരീം തുർക്കിയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തുന്നത് അമ്മയുടെ മരണാനന്തര ചടങ്ങിൽ പങ്കുകൊള്ളാനാണ്. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വതവേ താൽപ്പര്യം ഇല്ലാത്ത കെരീം ഒരു കവിയാണ്. ‘കാ’ എന്നറിയപ്പെടാൻ ഇഷ്ട്ടപ്പെടുന്ന കെരീം നമ്മൾ വായനക്കാരുടെ മേൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നത് “നമ്മുടെ സ്വപ്നങ്ങളിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രമേ മഞ്ഞ് പെയ്യു” എന്ന് അയാൾ പണ്ടെഴുതിയ വരികളിലൊന്നിലൂടെയാണ്. തൻ്റെ പ്രവാസത്തിന്റെ ഒരു വ്യാഴവട്ടക്കാലത്ത് തുർക്കി എങ്ങനെയെല്ലാം മാറിമറിഞ്ഞുവെന്ന് അറിയണമെങ്കിൽ കാർസ് സന്ദർശിക്കുന്നതാവും ഉത്തമം എന്ന തന്റെ സുഹൃത്തിൻ്റെ വാക്കുകളോ, പകർച്ചവ്യാധി പോലെ പടർന്ന് പിടിക്കുന്ന യുവതികളുടെ ആത്മഹത്യകളോ,1980 ലെ പട്ടാള അട്ടിമറിക്ക് ശേഷം കലുഷിതമായ ശിരോവസ്ത്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൻ്റെ വാർത്താമൂല്യമോ ഒന്നുമായിരുന്നില്ല കായെ കാർസിലേയ്ക്ക് അടുപ്പിച്ചത്. പഴയ കൂട്ടുകാരി ഇപെക്കും (İpek) കുടുംബവും ഇപ്പോൾ കാർസിലാണ് താമസം. ആ അറിവ് കായെ വല്ലാതെ മോഹിപ്പിച്ചു. മഞ്ഞുവീഴ്ചയ്‌ക്കൊപ്പം പ്രണയവും പെയ്തിറങ്ങി. കാർസിൽ എത്തിയ കായ്ക്ക് പിന്നെ ഒരൊറ്റ ലക്ഷ്യമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. ഇപെക്കുമായി തിരികെ ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ടിലേയ്ക്ക് മടങ്ങുക. അതിശൈത്യത്തിൻ്റെ നാളുകളായിരുന്നു കാർസിൽ. മുൻസിപ്പൽ ഇലകഷന് ഇനി അധികനാളുകൾ ഇല്ല. കെമാലിസ്റ്റ് – ഇസ്ലാമിസ്റ്റ് ചേരിപ്പോര് അതിൻ്റെ പരിണ്യത്തിൽ എത്തിനിൽക്കുന്ന കാർസിൽ ഇത്തവണ ജനവിധി ഇസ്ലാമിസ്റ്റ്കൾക്ക് അനുകൂലമാകാം. തീർത്തും അസ്വസ്ഥമായ രാഷ്ട്രീയാന്തരീക്ഷത്തിൽ ശ്വാസം മുട്ടി നിൽക്കുന്ന കാർസിലേക്കാണ് കാ ചുവട് വയ്ക്കുന്നത്. 

കാർസിൽ രണ്ട് തരം ആളുകളെ ഇപ്പോൾ ഉള്ളു – ‘വിശ്വാസി – അവിശ്വാസി’ അഥവാ ‘വലത് – ഇടത്’ അഥവാ ‘ഇസ്ലാമിസ്റ്റ് – കെമാലിസ്റ്റ്’. ഇതിനപ്പുറം, ഇതിനു പുറത്ത്, വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു ഐഡൻടിറ്റി ഇല്ല. തമ്മിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്ന മനുഷ്യർ അപരൻ്റെ കണ്ണുകളിൽ മതമൗലികവാദിയെയും അവിശ്വാസിയെയും മാത്രം തിരയാൻ വിധിക്കപ്പെടുന്ന ഭീകര വർഗ്ഗീയ ധ്രുവീകരണത്തിൻ്റെ, സാംസ്കാരിക അധഃപതനത്തിൻ്റെ മടുപ്പിക്കുന്ന കാഴ്ച്ച. ഇപെക്കിന്റെ അച്ഛൻ തുർഗുത്ത് ഇടത്പക്ഷ വിശ്വാസിയാണ്, എന്നാൽ അനുജത്തി കാദിഫേയാകട്ടെ ശിരോവസ്ത്രം ധരിക്കാനുള്ള തുർക്ക് വനിതകളുടെ അവകാശത്തിനായി പോരടിക്കുന്ന പെൺകുട്ടികളുടെ സംഘത്തിൻ്റെ നേതാവും ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ ശത്രുവും തുർക്കിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കിനെ അസ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന ബാഹ്യശക്തികളുടെ സഹചാരിയുമായ ബ്ലൂ (Blue) എന്നറിയപ്പെടുന്ന മതതീവ്രവാദിയുടെ കാമുകിയും. ഇപെക്കിനൊപ്പമുള്ള ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട് ജീവിതം എന്ന കായുടെ സ്വപ്നത്തിനു മേൽ സൂര്യനുദിക്കാത്ത രാത്രിയെപ്പോലെ ഈ വൈരുദ്ധ്യം വിലങ്ങി നിൽക്കുന്നു. കലശലായ മഞ്ഞ് വീഴ്ചയിൽ റോഡുകൾ അടയ്ക്കപ്പെട്ടു. കാർസ് പട്ടണം പുറം ലോകത്ത് നിന്നും  തീർത്തും ഒറ്റപ്പെടുന്നു. കഥകൾ ഒരുപാട് പറയാനുള്ള റഷ്യൻ – അർമേനിയൻ കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് മേൽ അതുവരെ വിൻറ്റേജ് കാല്പനിക സൗന്ദര്യത്തിൻ്റെ മൂടുപടമെന്നോണം പൊഴിഞ്ഞ ഘനീഭവിച്ച ജലകണങ്ങൾ,  അശുഭശകുനങ്ങളുടെ പെരുമഴപ്പെയ്ത്തായി രൂപംമാറി.

ഇപെക്കുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്‌ച്ചയ്ക്കിടെ പട്ടണത്തിലെ കഫേകളിൽ ഒന്നിൽ വയ്ച്ചു ഇൻസ്റ്റിറ്റിയൂട്ട് ഓഫ് എജ്യൂക്കേഷൻ്റെ ഡയറക്ടർ കൊല്ലപ്പെടുന്നതിന് കാ സാക്ഷിയാവുന്നു. ശിരോവസ്ത്രം വിഷയത്തിൽ ഇസ്ലാമിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ നിലപാടെടുത്തയാളായിരുന്നു കൊല്ലപ്പെട്ട ഡയറക്ടർ. പിന്നീടങ്ങോട്ട് കഥയുടെ മട്ടും ഭാവവും മാറുകയാണ്. ഇസ്ലാമിസ്റ്റ് പക്ഷത്തെ പോലീസും രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗവും വേട്ടയാടുന്നു. കുപ്രസിദ്ധ തീയേറ്ററിസ്റ്റും കെമാലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രചാരകനുമായ സുനയ് സയേമിൻ്റെ നേതൃത്തത്തിൽ അരങ്ങേറിയ കലാവിരുന്നിൽ, കാർസിന്റെ ചുമതലയുള്ള സായുധ സേനാ മേധാവിയുടെ സഹായത്തോടെ ഒരു അനൗദ്യോഗിക പട്ടാള അട്ടിമറി അരങ്ങേറുന്നു. വർഗ്ഗ വിശ്വാസ ഭേദമന്യേ അനേകർ വെടിയേറ്റ് വീഴുന്നു. കൊല്ലപ്പെട്ടവരിൽ,  ‘നിങ്ങൾ ദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിൽ തുർക്കിഷ് യുവതയുടെ താറുമാറായ സ്വത്വ ബോധത്തിൻ്റെ സന്ദേഹങ്ങളും വിങ്ങലുകളും ഒളിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കായുടെ പിന്നാലെ കൂടിയ നെസിപ്പ് – ഫാസിൽമാരിലെ നെസിപ്പും ഉണ്ടായിരുന്നു. അട്ടിമറിക്ക് പിന്നാലെ കാർസിൽ കർഫ്യു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. കായുടെ സന്ദർശനവും, ശേഷമുണ്ടായ പട്ടാള അട്ടിമറിയും സുനയ് സെയ്‌മുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയുമെല്ലാം കായക്ക് മേൽ സംശയത്തിൻ്റെ നിഴൽ വീഴ്ത്തുന്നു. താൻ പോലും അറിയാതെ കാ, കാർസിൽ അരങ്ങേറുന്ന അരാഷ്ട്രീയ നാടകത്തിൻ്റെ മുഖ്യധാരായിലേക്ക് വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുന്നു. എങ്ങനെയെങ്കിലും ഇപെക്കിനെ പറഞ്ഞു മനസ്സിലാക്കി റോഡുകൾ തുറക്കുന്ന നിമിഷം ഇസ്താൻബുള്ളിലേയ്ക്ക് രക്ഷപ്പെടണം എന്ന ആഗ്രഹം അയാളെ പല വിധം വിഡ്ഢി വേഷങ്ങൾ കെട്ടിക്കുന്നു. ഒരേ സമയം ഇരുചേരിയ്ക്കും അഭിമതൻ എന്ന് തോന്നിക്കാൻ കിണഞ്ഞു പരിശ്രമിക്കുന്നത് മുതൽ, ഇരു കൂട്ടരെയും ഒന്നിച്ചേർത്ത് കാർസിൽ നടക്കുന്നതിൻ്റെ നിജസ്ഥിതി പുറം ലോകത്തിനു മുൻപിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ ഒരു സംയുക്ത പ്രസ്താവന (ഒരു ജർമ്മൻ പത്രത്തിൻ്റെ ഇല്ലാത്ത ലേഖകൻ്റെ പേരിൽ)  ഇറക്കാൻ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്നത് വരെ എത്തുന്നു കായുടെ ഗതികെട്ട ശ്രമങ്ങൾ. ഇരു പക്ഷത്തെയും പ്രമുഖർ ഒന്നിച്ചേർന്ന രഹസ്യ ചർച്ച പരാജയമാവുന്നു. വേദിയിൽ നിന്നും ഇറങ്ങിപ്പോയ ബ്ലൂ വൈകാതെ പോലീസ് പിടിയിലായി എന്നറിയുന്നത് കായ്ക്ക് മേൽ നിഴലിച്ചു സംശയത്തിന്റെ കടുപ്പം കൂട്ടുന്നു. ഏത് നിമിഷവും ഒരു വെടിയുണ്ട തന്റെ ജീവനെടുക്കാം എന്ന ഭയം അയാളെ ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്നു.

തീവ്ര അനിശ്ചിതത്വങ്ങളുടെ നടുവിൽ കുഴങ്ങുന്നതിനിടയിൽ പെടുന്നനെ ഒരു നിമിഷത്തിൽ കായിലെ കവി ഉണരുന്നു. വർഷങ്ങളായി അയാളെ പിടികൂടിയ റൈറ്റേഴ്‌സ് ബ്ലോക്ക് കാർസിലെ അതിശൈത്യത്തിൽ പൊറ്റയിളകിടർന്നു. നോവൽ സങ്കീർണ്ണമാവുന്ന ഓരോ തിരിവിലും അയാൾ പുതിയൊരു കവിതയെ കണ്ടുമുട്ടുന്നു. ഇടനാഴികളിലും, കോവണിച്ചുവട്ടിലും, മനുഷ്യർ തർക്കിക്കുന്നതിനിടയിലുമിരുന്ന് അയാൾ തൻ്റെ പച്ച നോട്ട് ബുക്കിൽ കവിതകൾ എഴുതുന്നു. പട്ടാള അട്ടിമറിയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി നാഷണൽ തീയേറ്ററിൽ ആകസ്മികമായി അവതരിപ്പിച്ച ഇശ്വരനില്ലാത്തൊരിടം (The Place Where God Does Not Exist) എന്ന കവിത മാത്രം അയാൾക്ക് ഓർത്തെടുക്കാൻ സാധിച്ചില്ല. അതൊഴികെ ബാക്കി പത്തൊൻപത് കവിതകൾ ചേർന്ന സമാഹാരം മഞ്ഞ്  എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കാ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നതായി കായുടെ കാർസ് യാത്രയുടെ കഥ, ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ നിന്നും പുനർനിർമ്മിച്ചു, വായനക്കാരന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഓർഹൻ എന്ന് പേരുള്ള കഥാപാത്രം നോവലിൽ പറയുന്നുണ്ട്.

നിരര്‍ത്ഥകമായ നാടകീയതകൾക്കൊടുവിൽ ബ്ലൂ കൊല്ലപ്പെടുന്നു, നാഷണൽ തീയേറ്ററിലരങ്ങേറുന്ന രണ്ടാമത്തെ നാടകത്തിനൊടുവിൽ കദീഫയെകൊണ്ട് ശിരോവസ്ത്രം വലിച്ചെറിയിപ്പിച്ച സുനയ്, ക്ളൈമാക്സ് രംഗത്തിൽ മരണം വരിക്കുന്നു – മരണം തിരക്കഥയുടെ ഭാഗമാണ്. എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും ഇപെക്ക് പൂർണ്ണ സമ്മതം മൂളുന്നില്ല. ഒടുവിൽ അയാൾ തിരിച്ചറിയുന്നു, കദീഫേയ്ക്ക് മുൻപ് ബ്ലൂവിന് മറ്റൊരു കാമുകിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന്. മറ്റാരുമല്ല ഇപെക്ക്! ആ തിരിച്ചറിവ് അയാളെ തകർത്തു. എന്നിട്ടും അവൾ വരുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ മഞ്ഞുരുകിയ കാർസിൻ്റെ ഭൂപടത്തിൽ നിന്നും ആദ്യം പുറപ്പെടുന്ന തീവണ്ടിയിൽ യാത്രയാവാൻ തയ്യാറെടുത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ അയാളുടെ കണ്ണുകൾ സ്റ്റേഷൻ കവാടത്തിലേക്ക് നീണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. പക്ഷെ ഇപെക്ക് വന്നില്ല. ‘പ്രിയപ്പെട്ട കവി’ എന്ന് വിളിച്ച കാർസ് അപ്പോഴേയ്‌ക്കും കായ്ക്ക് പുതിയൊരു വിളിപ്പേര് ചാർത്തിയിരുന്നു – ഒറ്റുകാരൻ. കാ പോലും അറിയാതെ, കാർസിൽ അരങ്ങേറിയ നാടകത്തിലെ അച്ചുതണ്ടായി താൻ രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു.

കലയുടെ പേരിൽ മരണം മനപ്പൂർവം മരണം വരിച്ചുകൊണ്ട് സ്വയമൊരു വിഗ്രഹമായി അവരോധിക്കാനാണ് സുനയ് ശ്രമിച്ചത്.  അതിനായാൾ ഒരു പട്ടണത്തെ മുഴുവൻ തോക്കിൻ മുനയിൽ നിർത്തി രാഷ്ട്രീയത്തിൻ്റെ പേരിൽ ഒരു വിഡ്ഢി നാടകം സംവിധാനം ചെയ്തു. എല്ലാത്തിനും ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ മൗന സമ്മതമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന സൂചനയിലൂടെ പാമുക്ക് വിചാരണയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുന്നത് മത മൗലികവാദികളും മിലിട്ടറിയും ഊഴമിട്ട് ഭരണചക്രം തിരിക്കുമ്പോഴും തത്വത്തിൽ രണ്ട് കൂട്ടരും തീവ്രദേശീയതയുടെ മൂടുപടമണിഞ്ഞു ക്യാപ്പിറ്റലിസത്തിന് പാദസേവ ചെയ്യുന്ന തുർക്കിഷ് തുടർക്കഥയെയാണ്. സ്റ്റേറ്റിൻ്റെ മുഖ്യ ശത്രുവായ ബ്ലൂ കൊല്ലപ്പെട്ടു, കാർസ് ഇലക്ഷൻ അട്ടിമറിക്കപ്പെട്ടു. ജനാധിപത്യത്തിൻ്റെ പേരിൽ നടമാടിയ വിഡ്ഢി വിപ്ലവത്തിൽ വർഗീയതയുടെ മറവിൽ അധികാര രാഷ്ട്രീയം അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടുന്ന കാഴ്ച. മതം മികയ്ച്ച ആയുധമാകുമ്പോൾ ബലിയാടാവുന്നത് കുറെയേറെ മനുഷ്യർ. കഥാപാത്രത്തിനൊപ്പം നടനും  മരിച്ചുവീഴുന്നതിനും അപ്പുറം ഇനിയൊരു സാധ്യതയും തിയേറ്റർ റിയലിസത്തിനില്ല എന്ന് ഉദ്ഘോഷിച്ചുകൊണ്ട് നാടക കലയിലെ അവതരണ പാഠാന്തരങ്ങൾക്ക് പൂര്‍ണ്ണവിരാമമായി എന്ന് കല്പിക്കുന്ന സുനയ്യിൽ ഉൾച്ചേർന്നിരിക്കുന്നത്‌ വിസ്മൃതിയെ ഭയക്കുന്ന ഭൗതികവാദിയായായ കലാകാരനാണ്. തന്റെ  സൃഷ്ടിയുടെ ഉള്ളടക്കത്തെക്കാൾ ജനം അയാളെ വിഗ്രഹവത്ക്കരിക്കുന്നത് സ്വപ്നം കാണുന്ന, കലയെ മറയാക്കി വിപണിയെ വെപ്പാട്ടിയാക്കുന്ന കലാകാരന്മാരുടെ ഏറ്റവും യോഗ്യനായ  പ്രതിനിധി.

മതാന്ധതയും മനുഷ്യത്വരഹിതമായ തീവ്രയുക്തിവാദവും കൊടികുത്തി വാഴുന്നതിനിടയിൽ ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ പച്ച നോട്ട് ബുക്കിൽ കുറെ കവിതകളും കുത്തികുറിച്ചുകൊണ്ടു പ്രണയസുരഭിലമായ ഭാവിയെ സ്വപ്നം കണ്ട് കാർസിൻ്റെ തെരുവിലൂടെ നടന്ന കഥ. ഓരോ തവണ വായിക്കും തോറും പുതിയ മാനങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്ന സ്നോ, ലോക സാഹിത്യത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും മികയ്ച്ച രാഷ്ട്രീയ നോവലുകളിൽ ഒന്നാണ്. അതെഴുതപ്പെട്ട കാലഘട്ടവും നോവൽ തുറന്ന വിചാരണയ്ക്ക് വിധേയപ്പെടുത്തുന്ന വിഷയങ്ങളും ചേർത്ത് വായിച്ചാൽ ഒരു പക്ഷെ, ഈ നൂറ്റാണ്ടിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ   സാഹിത്യ സാഹസികതയായി  പാമുക്കിൻ്റെ ഈ സൃഷ്ടിയെ വിലയിരുത്താം.

Snow (Book cover)

ഒട്ടും സുഖകരമല്ലാത്ത വായനാനുഭവമാണ് സ്നോ. തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത് – അതിനു കാരണം വിരസതയല്ല. പകരം, അത്ര വിദൂരമല്ലാത്ത ഭാവിയിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്ന പലതും നിറഞ്ഞ മുന്നറിയിപ്പുകളുടെ പുസ്തകമാണ് സ്നോ എന്നതാണ്. നോവലിൻ്റെ ആദ്യ പേജ് മുതൽ വായനക്കാരൻ ഗ്രന്ഥത്തിൽ അകപ്പെട്ടു പോവുന്നു. സ്വന്തം ഹൃദയമിടിപ്പുകൾ പോലും തിരിച്ചറിയാൻ പാകത്തിനൊരു നിശബ്ദത ആവേശിക്കുന്നു, മാജിക്കുകൾ അപ്രസക്തമായൊരു  റിയലിസത്തിൽ വായനക്കാരൻ ഒറ്റപ്പെടുന്നു. സ്വപ്നം കാണാൻ കഴിവ് നഷ്ട്ടപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയെപ്പറ്റി ഒന്നാലോചിച്ചു നോക്കു. നിങ്ങൾ എന്ത് ചിന്തിച്ചാലും, എന്ത് കണ്ടാലും അതിൽ വർഗീയതയുടെ അംശം തിരയാനുള്ള അനൈച്ഛികമായൊരു പ്രേരണ മാത്രം നിങ്ങളുടെ മസ്തിഷ്ക്കം ഔട്ട്പുട്ട് ആയി വിളമ്പുന്ന അവസ്ഥ എന്തായിരിക്കും? പ്രണയിക്കാനുള്ള കഴിവ് നഷ്ട്ടപ്പെടുന്ന മനുഷ്യരെപ്പറ്റിയുള്ള നിങ്ങളുടെ സങ്കല്പം എന്താണ്? ഉത്തരം സ്നോയിൽ ഉണ്ട്.  എന്തുകൊണ്ട് മത മൗലികവാദം അരാഷ്ട്രീയതയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിനെ അതിസൂക്ഷ്മയായി വിശകലനം ചെയ്യുന്നു സ്നോ.

ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ടിൽ മടങ്ങിയെത്തിയ കാ നാല് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം കൊല്ലപ്പെടുന്നു. ആര്, എന്തിന്, എന്നൊന്നും കണ്ടെത്താനായില്ലെങ്കിലും ബ്ലൂവിൻ്റെ മരണത്തിനുള്ള ഇസ്ലാമിസ്റ്റ്കളുടെ മറുപടിയാവാം എന്ന നിഗമനത്തിലാണ് ഓർഹൻ എത്തിച്ചേരുന്നത്. ഓർഹന് കാ എഴുതിയ അവസാന കത്തിൽ സ്നോ എന്ന തൻ്റെ കവിതാസമാഹരം പൂർത്തിയാക്കിയതിൻ്റെ ആഹ്ളാദം നിറഞ്ഞു നിന്നിരുന്നു. നാല് വർഷങ്ങളുടെ അശ്രാന്ത പരിശ്രമത്തിന് ശേഷം അത് പൂർത്തിയായി. ജീവിതം മറ്റൊന്നാക്കി മാറ്റിയ മൂന്ന് കാർസ് ‌ ദിനങ്ങളിൽ, ആദ്യമായി തന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ പെയ്ത മഞ്ഞിനൊപ്പം, ആരോ മന്ത്രിച്ച പോലെ മനസ്സിൽ പെയ്തിറങ്ങിയ കവിതകൾ. ഓർമ്മകളാൽ സമ്പന്നമായ, തന്റെ ഏറ്റവും മികയ്ച്ച സൃഷ്ട്ടി, അതിഗൂഢവും ആഴമേറിയതുമായ രചനാഘടനയാൽ പരസ്പരം പൂരിപ്പിക്കുന്ന പത്തൊൻപത് കവിതകൾ – ആത്മാവിൽ ആഹ്ളാദിച്ചുകൊണ്ട്, ഒരു ദർവിഷ് കവിയുടെ വികാരാവേശത്തോടെ, കാ തൻ്റെ കത്തിൽ പറയുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ ഓർഹന് ആ നോട്ട് ബുക്ക്  കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കുന്നില്ല. ഫ്രാക്ഫർട്ടിൽ കായുടെ ജീവനെടുത്ത കൊലപാതകി അത് കൈവശമാക്കിയിരിക്കാം എന്ന അനുമാനത്തിൽ ഓർഹൻ തൻ്റെ തിരച്ചിൽ അവസാനിക്കുന്നിടത്ത് കായുടെ കവിതകൾ ലോകത്തിന് എന്നെന്നേക്കുമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. കാണാതായ നോട്ടുബുക്കിലെ ആരും വായിക്കാത്ത കവിതകൾ – നോവലിൽ അങ്ങിങ്ങായി കാണുന്ന കായുടെ മുൻകാല കവിതകളുടെ ഭ്രാത്മക സൗന്ദര്യം ഓരോ വായനക്കാരനിലും നിരാശജനിപ്പിക്കും. സ്നോ പലയാവർത്തി വായിക്കാനുള്ള പ്രേരണയും ഒരു വിധത്തിൽ ആ കവിതകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഓരോ വായനക്കാരന്റെയും സങ്കല്പങ്ങൾ തന്നെയാണ്. ബ്ലാക്ക് ബുക്കിൽ ഗാലിപ്പ് റൂയയിലേക്കുള്ള വഴികൾ ഒളിപ്പിച്ചുവയ്ച്ചിരിക്കുന്ന സൂചനകളുടെ നിഗൂഢ ലാബിറിന്തായി ഇസ്താൻബുൾ നഗരത്തെ കാണുന്നത് പോലെ , ഓരോ വായനയിലും കാർസിലെ മഞ്ഞിൽ നാം കായുടെ നോട്ടബുക്കിലെ വരികളിലേക്കുള്ള സൂചനകൾക്കായി തിരയും. ആദ്യം അതെനിക്കൊരു പ്രണയകഥ മാത്രമായിരുന്നു, പിന്നീട് രാഷ്ട്രീയ നോവലായി, മെല്ലെ നായകന്റെ മുഖം മാറി, മാർജിനെഴുത്തുകളിലെ ചോദ്യങ്ങൾ മാറിമറിഞ്ഞു, മഞ്ഞച്ചു തുടങ്ങിയ പേപ്പർബാക്കിൻ്റെ താളുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ കായെക്കാളധികം എന്നെക്കുറിച്ചു പറയാൻ സാധിക്കും (ചില പുസ്തകങ്ങൾ അങ്ങനെയാണ്. മുഖം നോക്കുന്ന കണ്ണാടികൾക്കും, പ്രിയപ്പെട്ട പുസ്തകങ്ങൾക്കും സംസാരശേഷി കൈവരിക്കുന്ന നിമിഷം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിനും അപ്പുറം ഭയാനകമായ ഭാവന ഒരു വായനക്കാരൻ നേരിടാനില്ല).

ഭരണകൂടവും പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളും ചേർന്നൊരുക്കിയ ലാബിറിന്തിലേയ്ക്ക് കാ സ്വയം നടന്നടുക്കുകയായിരുന്നെങ്കിൽ, ബാലചന്ദ്രന്റെ ഗതി മറ്റൊന്നായിരുന്നു. ‘ബാലചന്ദ്രനെ ഓർമ്മയില്ലേ’ എന്ന ചോദ്യം മലയാളവായനക്കാർക്ക് മുന്നിൽ അപ്രസക്തമാണ്. പുസ്തകങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഓരോ മലയാളിയുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഒരിക്കലും ഉണങ്ങാത്ത മുറിവായി ഒരു സിനിമാ ജീവിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ “കയ്യൊപ്പ്” എന്ന രഞ്ജിത്ത് സിനിമയാണ്. കയ്യൊപ്പിന് മുൻപും ശേഷവും പിറവിയെടുത്ത “രഞ്ജിത്ത് സിനിമകളോട്” ആശയത്തിലും രാഷ്ട്രീയത്തിലും നമ്മളിൽ പലരും കലഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, കയ്യൊപ്പ്  എന്ന  തലക്കെട്ടിൽ അദ്ദേഹം നടത്തിയ genre വിപ്ലവം ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനിപ്പുറവും നമ്മളിൽ പലരുടെയും മീഡിയാ പ്ലെയറുകളിൽ ഒരായിരമാവർത്തി റീപ്ലെ ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ശ്വാസമടക്കിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് ആദിമധ്യാന്തം ആ സിനിമ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകം നിശ്ചലമാവുന്നു, രാത്രി വൈകിയും വിരസമായ അവധി ദിവസങ്ങളിലെ ഇടനേരങ്ങളിലും പുസ്തകങ്ങളെക്കുറിച്ചു മാത്രം സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് നീളുന്ന നമ്മൾക്കിടയിലെ കോൺഫറൻസ് കോളുകളിൽ ബാലചന്ദ്രൻ സ്ഥിരം വിഷയമാവുന്നു. അയാളുടെ പുസ്തകശേഖരം നമ്മെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു. അയാൾ  വായിക്കുന്ന പുസ്തകമേതെന്നറിയാൻ സ്‌ക്രീൻ പോസ് ചെയ്യുന്നു.ഓരോ കാഴ്ചയിലും നമ്മൾ അയാളിലേക്ക് കൂടുതൽ ‘zoom-in’ ചെയ്യുന്നു. പുതിയ പുസ്തകങ്ങൾ തിരഞ്ഞിറങ്ങുന്ന ചില വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് നടക്കുമ്പോൾ അയാളെ ഓർക്കുന്നു. ഒരു സിനിമ പുസ്തകമായി മാറുന്നു.

ബാലചന്ദ്രനായി ലാബിറിന്ത് സൃഷ്ടിച്ചത് സംവിധായകനും തിരക്കഥാകൃത്തും,  മറ്റ്  കഥാപാത്രങ്ങളും പ്രേക്ഷകരും ഒത്തുചേർന്നാണ്. ഫിക്ഷന്റെ  ഭൂപടത്തിൽ, മറവിയുടേത് മാത്രമായൊരിടത്ത്, ജനനിബിഢമായൊരു നഗരത്തിന്റെ  കോണിൽ അയാൾ ജാൻസെനെ പോലെ അജ്ഞാത ജീവിതം നയിക്കുകായായിരുന്നു. അവിടേക്കാണ് രഞ്ജിത്തും അംബികാസുതൻ മാങ്ങാടും കടന്നു ചെല്ലുന്നത്, അയാളുടെ കഥയെഴുതുന്നത്. പിന്നീട് അയാളുടെ ജീവിതത്തിൽ ഇടപെടുന്നത് പ്രേക്ഷകനാണ് – ‘മനുഷ്യർ ചിതറി നിൽക്കുന്നൊരു’ പകലിൽ ആൾക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്നും, ഉയർന്നൊരിടത്ത് നിന്നുമുള്ള പ്രേക്ഷകന്റെ ദൈവസങ്കൽപ്പ സമാനമായ നോട്ടം ബാലചന്ദ്രനിൽ ഉടക്കുന്ന നിമിഷം അയാളുടെ ജീവിതം മറ്റൊന്നാവുന്നു. ‘സാഹിത്യമാസഫല’ത്തിൻ്റെ  വേദിയിൽ സി.പി വാസുദേവൻ ആശയ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ മുങ്ങി നിൽക്കുന്ന മലയാള സാഹിത്യത്തെപ്പറ്റി (കൂമൻ കാവിൽ നിന്നും ബസ്സ് കിട്ടാതെ നിൽക്കുന്നു എന്നൊക്കെ പറയും വിധം) പരിതപിക്കുന്നതിനിടയിൽ, എഴുതിപ്പൂർത്തിയാക്കാത്ത ബാലചന്ദ്രന്റെ  നോവലിനെ പരാമർശിച്ച്  പേരെടുത്ത വിളിച്ചുകൊണ്ട് “ഒന്നെഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കണം ബാലചന്ദ്രൻ” എന്നപേക്ഷിക്കുന്നതോടെ അയാൾ ജാൻസെനും കായും അകപ്പെട്ടതുപോലുള്ളൊരു ലാബിറിന്തിലേക്ക് വലിച്ചിടപ്പെടുന്നു. കൈയ്യടികൾ അയാളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനിടയിൽ ശിവദാസൻ്റെ നോട്ടം അയാളുടെ ജീവിതത്തിലേയ്ക്ക് ചുവട് വയ്ക്കുന്നു. പിന്നാലെ ഒരു ഫോൺ കോൾ, പത്മയെന്ന പാതിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച പ്രണയം, ഒരു മൊബൈൽ എന്നങ്ങനെ ഇടപെടലുകൾ നീളുന്നു. എല്ലാവർക്കും ഒരൊറ്റ ലക്ഷ്യം മലയാള നോവൽ സാഹിത്യത്തിൻ്റെ  ജാതകം തിരുത്തിയെഴുതാൻ പോവുന്ന ബാലചന്ദ്രൻ്റെ  നോവൽ എങ്ങനെയെങ്കിലും അയാളെക്കൊണ്ട് പൂർത്തിയാക്കിക്കണം. അയാളുടെ ഓർമ്മകളെ ഉണർത്തുന്നു. പ്രണയം എന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ പ്രലോഭനങ്ങൾ നിറയ്ക്കുന്നു. പക്ഷെ ബാലചന്ദ്രന് തന്റെ നോവൽ ഒരു വിഷയമേ അല്ല. സ്വന്തം എന്ന നിർവചനത്തിൽ അയാൾക്ക് വിശ്വാസമില്ലാത്തൊരിടത്തേയ്ക്കാണ് പത്മയുടെ ഫോൺ വിളികൾ വരുന്നത്. ഫോൺ അറ്റൻഡ് ചെയ്യാൻ താഴേയ്ക്ക് പോവും വഴി പാതി തുറന്നിട്ട അയാളുടെ മുറിയുടെ വാതിൽ അടയ്ക്കാൻ പോലും മിനക്കെടുന്നില്ല – അപഹരിക്കപ്പെടാൻ അയാളുടെ മുറിയിൽ ഒന്നുമില്ല, കുറെ പുസ്തകങ്ങളല്ലാതെ. നിരന്തരമായ പ്രേരണകൾക്കൊടുവിൽ, അവൾ ഓർത്ത് പാടിയ പഴയൊരു മധുരിത ഗാനത്തിന്റെ ഇരടികളുടെ തണലിലിരുന്ന് അയാൾ  നോവൽ പൂർത്തിയാക്കുന്നു – ‘വർഗ്ഗസമരങ്ങൾ പിന്മാറിയ മണ്ണിൽ വർഗ്ഗീയ സമരങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നവരുടെ അജണ്ടകൾക്കെതിരെ ജാഗ്രത്താവാൻ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്ന’, ‘കറുത്ത ഹാസ്യത്തിൻ്റെ  ഇതിഹാസമായ’, ഇന്ത്യൻ അവസ്ഥയെ തുറന്നു കാട്ടുന്ന മലയാളത്തിൽ എഴുതിയ ഇന്ത്യൻ നോവൽ. വംശഹത്യയുടെടെയും പൗരത്വത്തിൻ്റെയും അരാഷ്ട്രീയം ജാൻസെനിൽ ഇടപെട്ടതുപോലെ വർഗ്ഗീയത വാഴുന്ന കെട്ട ഭാവികാലത്തിലേക്ക് ചുവടു  മാറുന്ന അരാഷ്ട്രീയതയുടെ  ഇന്ത്യ ബാലചന്ദ്രന്റെ ജീവിതത്തലേയ്ക് ചവിട്ടിമെതിച്ചു കയറുന്നത്, പോലീസ് ബൂട്ടുകളുടെ ചളിപുരണ്ട മുദ്രണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ്, അലങ്കോലമാക്കപ്പെട്ട മുറിയുടെ തറയിൽ ചിതറിക്കിടന്ന തന്റെ നോവലിൻ്റെ  കയ്യെഴുത്ത് പ്രതിയുടെ താളുകളിലൂടെയാണ്. പകരം വയ്ക്കാനാവാത്ത സൂക്ഷ്മാഭിനയത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും മികയ്ച്ച പകർന്നാട്ടത്തിലൂടെ ആ മഹാനടൻ സ്വന്തം സ്വത്വത്തെ അപ്രസക്തമാക്കികൊണ്ട് ബാലചന്ദ്രനായി പൂർണ്ണമായി പരിണാമം പ്രാപിച്ച്, മുൻപുള്ള രംഗങ്ങളിൽ കഥാപാത്രത്തിൻ്റെ  സിരകളിൽ ഉൾച്ചേർന്ന പദാന്ധത (dyslexia) അവസ്ഥയെ നോട്ടത്തിന്റെയും കഴുത്തിന്റെയും നേരിയ ചലനങ്ങളിലൂടെ സൂചിപ്പിച്ചതിന്റെ  മൂർദ്ധന്യം, തന്മയത്വത്തോടെ വിങ്ങി നീര് വയ്ക്കുന്ന മുഖത്താൽ ഫ്രേമിൽ ആലേഖനം  ചെയ്തുകൊണ്ട്, അഴിഞ്ഞു ചിതറിയ പേപ്പർ കെട്ടുകളിൽ നിന്നും ബൂട്ടിൻ്റെ  പാടുകൾ തുടച്ചു മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്ന രംഗം ഓർക്കുക. എം.ടിയൻ തിരക്കഥാശൈലി നന്നേ ആവേശിച്ച, അച്ചടി ഭാഷയ്ക്ക്, സംഭാഷണങ്ങൾക്ക് അതുവരെ ഏറെയും വഴങ്ങിയ “കയ്യൊപ്പ്” അവിടെ കാഴ്ചയുടെ അനുഭവമായി മാറുന്നു. കാ സ്റ്റേറ്റിന്റെ പാവക്കൂത്തിൽ മുഖ്യ കഥാപാത്രമായത് പോലെ, നേർ എതിർ ദിശയിൽ പ്രസാധകൻ്റെ  തിളങ്ങുന്ന കണ്ണുകളുള്ള ശിവദാസനും, പത്മയും, ഫാത്തിമയും, ശിലാരൂപങ്ങളിൽ തളയ്ച്ചിടപ്പെട്ട ദൈവസങ്കല്പങ്ങളെ പോലെ നമ്മൾ പ്രേക്ഷകരും അയാളുടെ മരണത്തിന് ഉത്തരവാദികൾ ആവുന്നു. അതെങ്ങനെ ശരിയാവും എന്ന ചോദ്യത്തിനുത്തരം അരാഷ്ട്രീയതയുടെ കാലത്ത് മൗനത്തെ പ്രതിരോധമാക്കുന്ന സമൂഹത്തോടുള്ള താരതമ്യത്തിലൂടെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടാം..

Kaiyoppu (Customized Poster)

ഹൃദയഭേദഗമായ രംഗങ്ങൾ അരങ്ങേറുന്ന പരുക്കൻ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ സീൻ അവസാനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത സർ സിപ്പി യുഗത്തെയും മാഡത്തിൻ്റെ  അടിയന്താരവസ്ഥയെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്, ആ കാലഘട്ടങ്ങൾ ഇനിവരാനിരിക്കുന്ന, ഇപ്പോൾ നടമാടുന്ന കാലത്തിന് എങ്ങനെ റിഹേഴ്സൽ ക്യാമ്പുകളായി മാറി എന്നാണ്. “ടോ….യേശുക്രിസ്തൂനെ കുരിശിത്തറച്ചു കൊന്നൂന്നൊക്കെ പറേന്നത് ചുമ്മാഡേയ്. ദാ കാണണെങ്കി കണ്ടോ – പാത്തുമ്മാടെ ചിക്സ്സയ്ക്ക് പലേന്ദ്രൻ  കാശു്ങ്ങോണ്ട് പോണാഡേയ്..” എന്ന് തെക്കൻ ചുവയിൽ നീട്ടി പരിഹസിക്കുന്ന എസ്.ഐ നാടാരും ഒപ്പം ചിരിക്കുന്ന കാക്കികളും കേരളത്തിലെ ഒരിടത്തെയല്ല പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. മറിച്ച്, ചോരയുടെ ഒരേ നിറത്തെ അപ്രസക്തമാക്കിക്കൊണ്ട്  പേരുകളിൽ വേരും പൊരുളും തേടുന്ന ഇരുണ്ട ഭാവിയിൽ, മിത്തുകളുടെ പേരിൽ തറക്കല്ലിടുന്ന മതാലയങ്ങൾക്ക് മറവിൽ അരാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസികളുടെ വിഡ്ഢി റിപ്പബ്ലിക്ക് ഉയരുന്ന കാലത്തിൽ, മനുഷ്യൻ അപ്രസക്തനാവുന്ന ജീർണ്ണാവസ്ഥയെയാണ്. പക്ഷെ, അപ്പോഴും ചിലർ വിമർശനത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തത് രഞ്ജിത്ത് കോഴിക്കോട് ബോംബ് പൊട്ടിച്ചു എന്ന വർഗ്ഗീയ ആശയത്തെയാണ്. എന്തൊരു വിഭാഗീയ വാദമാണത്? ഇത്തരം വാദ കോലാഹലങ്ങൾ കൊമ്പുകോർക്കുന്നതിനിടയിലൂടെ ക്യാപ്പിറ്റലിനെ കൂട്ട് പിടിച്ചുകൊണ്ട് ‘രാഷ്ട്രീയം അപ്രസക്തം, രക്ഷ മതത്തിലൂടെ മാത്രം’ എന്ന മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഒളിച്ചും പാത്തും പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, ജനാധിപത്യപരമായി അധികാരത്തിൽ എത്തിയ മൃഗീയ ഫാസിസത്തിന്റെ പോസ്റ്റ് മോഡേൺ മോഡൽ ആണ് ഇന്ത്യ. കാ കണ്ട കാർസിലേക്കുള്ള പരിണാമം വിദൂരമല്ല എന്ന് ബാലചന്ദ്രന്റെ മരണസർട്ടിഫിക്കറ്റ് മുന്നറിയിപ്പ് തരുമ്പോൾ, മുൻകൂട്ടി കാണേണ്ടത് അനേകം ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെൻമാരെ ജനിപ്പിക്കാൻ പോവുന്ന ഭീകരമായ ഇന്ത്യൻ ഭാവിയെയായണ്.

മതാന്ധതയുടെ അരാഷ്ട്രീയ റിപ്പബ്ലിക്ക് കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൻ്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളെ പാമുക്ക് അതിസൂക്ഷ്മയായി കാർസിൻ്റെ കഥയിൽ ഉൾച്ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ബാലചന്ദ്രന്റെ നോവലിന് തടയിട്ട ഇന്ത്യൻ അവസ്ഥയോടും അത് സാദൃശ്യപ്പെടുന്നു.  ആദ്യം അവർ പരാജിതരുടെ വേഷം ധരിക്കുന്നു. ഭരണഘടനാമൂല്യങ്ങളിൽ ഊന്നി ആധുനിക രാഷ്ട്രം ഉയരുന്നു. അച്ചടക്കമുള്ള ഒരു  ഭരണവ്യവസ്ഥയും ഇക്കോണോമിയും സൈന്യവും അനുബന്ധ പശ്ചാത്തല വികസനങ്ങളും ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിന് കീഴിൽ ശക്തി പ്രാപിക്കുന്നു. ഭരണഘടനാ സ്വാന്തത്ര്യത്തെ കൂട്ട് പിടിക്കുമ്പോൾ, രഹസ്യമായി മത മൗലികവാദികൾ ക്യാപ്പിറ്റലിസ്റ്റ്കളുടെ ഒരു സൈന്യത്തെ പിന്നണിയിൽ വികസിപ്പിക്കുന്നു. മെല്ലേ ചില്ലറ അസ്വാരസ്യങ്ങൾ അവിടിവിടായി ഉടലെടുക്കുന്നു. അവരുടെ ആദ്യ ഉന്നം ഇടത്പക്ഷ ഐക്യമാണ്. ഇടത്തെന്നാൽ പരിഹാസ്യവിഷയമായതെന്തോ എന്ന പ്രചാരണം ശക്തമാക്കുന്നു. ഇടത് മെല്ലെ മതദ്രോഹികൾ എന്ന വിശേഷണത്തിന് വിധേയമാകുന്നു. മതേതരത്വം എങ്ങനെ മത വിരുദ്ധമാകുന്നു എന്ന സ്റ്റഡിക്ലാസുകൾ മിത്തുകളെ മുൻനിർത്തി സജീവമാക്കുമ്പോൾ വർഗ്ഗീയ കലാപങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തെ വലിയ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളിലേയ്ക്ക് തള്ളുന്നു. നഷ്ട്ടപെട്ടു പോയ ദേശീയതാ മൂല്യങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യമാക്കി ഉയർത്തി ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലൂടെ തീവ്ര വലത് ഭരണം കൈയ്യാളുന്നു. സ്ഥാപിതമായ ഭരണക്രമത്തെയും  വികസിതമായ ആന്തരഘടനയെയും ഹൈജാക്ക് ചെയ്താൽ പിന്നെ കാര്യങ്ങൾ എളുപ്പമാണ്. ദാരിദ്ര്യവും  സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ തകർച്ചയും തൊഴിലില്ലായ്മയും, ‘മഹാഭാരത യുദ്ധത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പ് ശുക്രനിൽ കണ്ടെന്ന് പറയുന്ന വെള്ളം തൊടാത്ത പൊട്ടത്തരങ്ങളുടെ ഇടവേളയിട്ടുള്ള ന്യൂസ് ഡെസ്ക്ക് ഹാസ്യവും ഈ മതമൗലികവാദികളുടെ ഏകാധിപത്യത്തിന്റെ പരാജയം എന്ന് കരുതിയാൽ തെറ്റി. ഐതിഹ്യവത്കരണത്തിനും തീവ്ര ദേശീയതയുടെ തറക്കല്ലുറപ്പിക്കുന്നതിനും ഇല്ലായ്മകളിൽ ഉഴറുന്ന ഒരു ജനതയുടെ മറവ് അവർക്കാവശ്യമാണ്. തുർക്കി ഇന്ത്യൻ അവസ്ഥയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാവുന്നത്, എല്ലാ കാലത്തും തീവ്രദേശീയതാ വാദം അവരുടെ  മൂല്യവ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനമായിരുന്നു എന്ന കാരണത്താലാണ്. ഓസ്മാൻ ഗാസിയിൽ തുടങ്ങി അറ്റാതുർക്കിൽ പുനർനിമിത്തമായതെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന തുർക്കിയുടെ കഥ എർദോവനിൽ എത്തി നിൽക്കുമ്പോൾ, തീവ്ര ദേശീയതാവാദവും ഏകാധിപത്യ പ്രവണതയും എന്നും റിപ്പബ്ലിക്ക് തുർക്കിയുടെ ‘DNA’ യിൽ ഉൾച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന ചരിത്ര സത്യത്തിലേക്കാണ് വിരൽചൂണ്ടുന്നത്. 

ന്യൂനപക്ഷ വിരുദ്ധമായ മോഡി സർക്കാർ ഇന്ത്യയെ ഗുരുതര വിപത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയാണ് എന്ന് ഷാർജ അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകമേളയിൽ സംസാരിക്കേ പാമുക്ക് പറയുകയുണ്ടായി. എർദോവൻ ഹയാ സോഫിയായോട് ചെയ്തത്  അറ്റാതുർക്ക്  പടിഞ്ഞാറിന്  നൽകിയ സന്ദേശത്തിന് ഘടകവിരുദ്ധവും, ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവ  സാക്ഷ്യങ്ങളോട് വിധേയപ്പെടുന്ന മതേതര മൂല്യങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു ജനാധിപത്യ രാജ്യം എന്ന തുർക്കിഷ് സ്വപ്നനത്തിന് നിരാശ പ്രധാനം ചെയ്യുന്ന സംഭവുമാണ് എന്ന് പാമുക്ക്  പ്രതികരിച്ചു. പക്ഷെ, മനസ്സിലാവാത്തത് (യോജിക്കാൻ കഴിയാത്തതും), പാമുക്ക്  നോവലുകളിൽ നിരന്തരം ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന പ്രകടമായ അറ്റാതുർക്ക് പക്ഷവാദമാണ്. ഇടത്പക്ഷ വാദിയായ സമകാലികർ ഓട്ടോമൻ സംസ്കാരത്തെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞപ്പോഴും താൻ തുർക്കിയുടെ തനത് സംസ്കാരത്തെ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് ആവർത്തിക്കുമ്പോഴും അറ്റാതുർക്കിൽ പാമുക്ക് ഏത് തരം ജനാധിപത്യ സംരക്ഷകനെയാണ് കാണുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാവുന്നില്ല. ‘രാജീവ് ഗാന്ധിയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ഇതൊന്നും…’ എന്ന് ഇടയ്ക്ക് ചില കോൺഗ്രസ്സ് നേതാക്കൾ മുഴുമിപ്പിക്കാതെ മൂളുന്നതിലെ അർത്ഥശൂന്യതയോടെ അതിനെ താരതമ്യപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കു. നെഹ്‌റു അല്ല അറ്റാതുർക്ക്;  നരസിംഹ റാവുവിൻ്റെ  മൗനത്തോടാണ് അറ്റാതുർക്കിൻ്റെ  റിപ്പബ്ലിക്കൻ മൂല്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ചേർച്ച (കെ . കരുണാകരന്റെ ഭരണ മികവിനോടും). ഒന്നാം ലോകയുദ്ധം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത് ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റെ പതനം മാത്രമായിരുന്നില്ല. യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട ഓട്ടോമൻ ഭൂപടത്തിന് മേൽ പടിഞ്ഞാറും ബോൾഷെവിക്ക് റഷ്യയും ചേർന്ന് വിഭജനങ്ങളുടെ കൊടുങ്കാറ്റഴിച്ചു വിട്ടു. മിച്ചം വന്ന അനറ്റോളിയൻ പ്രദേശത്തെ ഗ്രീക്ക് അധിനിവേശത്തിന് പ്രേരിപ്പിച്ചത് ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി ഡേവിഡ് ലോയ്ഡ് ജോർജായിരുന്നു. പടിഞ്ഞാറിൻ്റെ  പദ്ധതികൾ താറുമാറാക്കിക്കൊണ്ട് മുസ്‌തഫാ കെമലിൻ്റെ  നേതൃത്വത്തിൽ അനറ്റോളിയ പ്രതിരോധിച്ചു. കെമാൽ സ്വയം അറ്റാതുർക്ക് (തുർക്കിയുടെ പിതാവ്) എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു. പക്ഷെ തൊപ്പി മുതൽ കലണ്ടർ വരെ മാറ്റിയ കെമാലിസ്റ്റ് തുർക്കിവത്കരണത്തിൽ പ്രതിപക്ഷ ബഹുമാനത്തിനോ ജനാധിപത്യ മൂല്യ സംരക്ഷണത്തിനോ യാതൊരു സ്ഥാനവുമില്ലായിരുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ വല്യേട്ടന്മാരിൽ നിന്നും തുർക്ക് റിപ്പബ്ലിക്ക് എന്ന തൻ്റെ സ്വപ്നത്തെ സംരക്ഷിച്ചു നിർത്താൻ ബോൾഷെവിക്ക് റഷ്യയുടെ തണൽ എന്ന സാധ്യതയ്ക്കപ്പുറം ലെനിനോടുള്ള അറ്റാതുർക്ക് ചായ്‌വിന് ഒരു ലെഫ്റ്റിസ്റ്റ് മാനവുമില്ലായിരുന്നു. എതിർ ശബ്ദങ്ങളെയെല്ലാം അറ്റാതുർക്ക് അടിച്ചമർത്തി. ഷെയ്ഖ് സൈദ് കലാപത്തെ ക്രൂരമായി അടിച്ചമർത്തിയതിലൂടെ അറ്റാതുർക്ക് ഇസ്ലാമിസ്റ്റ് ചേരിയെ പിണക്കി.  അനുരഞ്ജനത്തിൻ്റെ  എല്ലാ സാധ്യതകളെയും ഇല്ലാതാക്കിയ കെമാലിസ്റ്റ് ഏകാധിപത്യം ഇന്ന്  കാണുന്ന മതരാഷ്ട്രത്തിലേക്ക് തുർക്കിയെ തള്ളി.

Mustafa Kemal (alias Ataturk)

ഫാസിസ്റ്റ് ഭാവിയിൽ വംശീയതയും ന്യൂനപക്ഷ വിരോധവും അഭയാർഥികളുടെ സമൂഹത്തെ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൻ്റെ  വിപത്തിൽ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന,  സ്‌നോയുടെ സൃഷ്ടാവ് തീർച്ചായായും, അർമേനിയൻ വംശഹത്യയുടെ അലയൊലികൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലദർശനം ഉൾച്ചേർത്ത കാർസിലൂടെ കാ തന്റെ നോട്ട്ബുക്കുമായി അലഞ്ഞതിൻ്റെ  കഥ എഴുതിയ നാളുകളിൽ നസീം ഹിക്മതിനെ ഓർക്കാതിരിക്കാൻ തരമില്ല – ദേശദ്രോഹിയായ കമ്മ്യുണിസ്റ്റ് കവി എന്ന് മുദ്രവയ്ക്കപ്പെട്ട ഹിക്മത്. ജാൻസെനിൽ  കാപ്പയുടെ  അംശം  ഉൾച്ചേർന്നത്  പോലെ, കായിൽ  നസീം ഹിക്മത് അല്പമുണ്ടെന്ന് പറയേണ്ടിരിക്കുന്നു (അർമേനിയൻ – കുർദ്  കൂട്ടക്കൊലയെ സംബന്ധിച്ച് നടത്തിയ പ്രസ്താവനയിൽ വിചാരണ ചെയ്യപ്പെട്ട പാമുക്കിനോടാണ് കാ സാദൃശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന നിരൂപണഭാഷ്യം തെറ്റാണ്. സ്നോ എഴുതപ്പെട്ടത് 1999-2001 കാലഘട്ടത്തിലാണ്. മേൽപ്പറഞ്ഞ സംഭവം നടക്കുന്നത് 2005ലും.

എങ്കിലും പ്രേമേയത്തിലെ  പ്രവചനാത്മകത കൗതുകകരമായ ആകസ്മികതയാണ്. നോവലിലെ ഫിക്ഷൻ പാമുക്കിന്റെ വലിയൊരു പരിധിവരെ യാഥാർഥ്യമായതും നമ്മൾ കണ്ടതാണ്).  തുർക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിൻ്റെ  പ്രചാരകനാവാൻ അറ്റാതുർക്ക് ക്ഷണിച്ചപ്പോൾ തന്റെ തീവ്ര ദേശീയതയല്ല സ്ഥിതിസമത്വവാദവും മനുഷ്യത്വമാണ് തുർക്കി ലക്ഷ്യം വയ്‌ക്കേണ്ടുന്നതെന്ന് തൻ്റെ  കവിതകളിലൂടെ ഉയർത്തിക്കാട്ടിയ ഹിക്മത്. പതിനെട്ടു വർഷത്തെ ജയിൽ വാസമാണ് അറ്റാതുർക്കിൻ്റെ  ഏകാധിപത്യ റിപ്പബ്ലിക്ക് അതിന് മറുപടിയായി ഹിക്മതിന് നേരെ വയ്ച്ചു നീട്ടിയത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ അഭയം തേടിയ ഹിക്മതിന്റെ പേര് 1959ൽ തുർക്കിയുടെ പൗരത്വ രേഖകളിൽ നിന്നും വെട്ടിമാറ്റപ്പെട്ടു. നീണ്ട അൻപത് വർഷങ്ങൾക്കും, പാമുക്ക് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാഹിത്യ സാംസ്കാരിക സമൂഹത്തിൻ്റെ  പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കുമൊടുവിൽ 2009ൽ  ഹിക്മതിൻ്റെ  പൗരത്വം ‘മരണാനന്തരം’ തുർക്കി പുനർസ്ഥാപിച്ചു. എത്ര വ്യർത്ഥമായ നാടകങ്ങൾ? ആർക്ക്  വേണ്ടി?

ബാലചന്ദ്രന്റെ  നോവലിന്റെ  ഉള്ളടക്കത്തെക്കുറിച്ചു ചിന്തിക്കുമ്പോഴെല്ലാം കൗതുകത്തോടെ ചേർത്ത് വായിക്കുന്ന സാധ്യതയാണ് സ്നോയുമായി അതിനുണ്ടായിരിന്നിരിക്കാവുന്ന സാമ്യം. ചിലപ്പോൾ ഓർക്കും ബാലചന്ദ്രൻ എഴുതിയ നോവലാണ് സ്നോ എന്ന്. ഇടമല്ലേ മാറുന്നുള്ളു? പേരുകളും വേട്ടയാടപ്പെടുന്ന മതത്തിനുമല്ലേ മാറ്റം വരൂ? ബാലചന്ദ്രനും പാമുക്കും മോഡിയാനോയും പറയുന്ന കഥകളിൽ ഇടങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നവരുടെ വ്യഥകൾക്ക് കാലവും ദേശവും പൗരത്വവുമില്ലല്ലോ?

“ബാലചന്ദ്രന് ഫാത്തിമ എന്നൊരു അനിയത്തി കുറേക്കാലം മുൻപ് വരെ ഈ നാട്ടിൽ ഒരത്ഭുമായിരുന്നില്ല” എന്ന് ബാലചന്ദ്രൻ പറയുന്നതിൽ നിന്നും കാലം ഒരുപാട് വർഷങ്ങൾ മുൻപോട്ടു വന്നിരിക്കുന്നു. അയാളുടെ നോവൽ നമ്മളോട് പറയാൻ ശ്രമിച്ചതെന്തെല്ലാമെന്ന് വ്യക്തമാക്കുംവിധം സംഘപരിവാർ ഭീകരതയ്ക്ക് രാജ്യം അടിമപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞു. ദൈവങ്ങൾ നിഷ്കാസിതരായ മത സിംഹാസനങ്ങളിൽ മിത്തുകളെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് അവർ നമുക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതായ ഓർമ്മകളിലെല്ലാം വിഷം കലർത്തുന്നു. ‘സംഭവിക്കും മുൻപ് വാർത്തകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിൽ വിദഗ്ദ്ധനാണ് താൻ ’, എന്നഭിമാനിക്കുന്ന കാർസിലെ  സെർദാറിനെപ്പോലെ നമ്മുടെ മാധ്യമങ്ങൾ  മഹാമാരിയുടെ കാലത്തും സംഘപരിവാറിന് കുടപിടിക്കുന്നു. ബാബറി മസ്ജിദ് തകർക്കപ്പെട്ട ദിവസത്തെ ദൃക്‌സാഷ്യ വിവരണം നിറഞ്ഞ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ പരമാവധി നൊസ്റ്റാൾജിയ കലർത്തി നിരന്തരം പുതുക്കി എഴുതിക്കൊണ്ടിരിക്കാൻ ഇവിടുത്തെ ചില എലൈറ്റ് ജേർണലിസ്റ്റ്കൾ വർഷങ്ങളായി മത്സരിക്കുന്നു. ന്യൂസ്‌ഡെസ്ക്കിൽ വരുമ്പോൾ കഥ വീണ്ടും മാറുന്നു, കാരണം ‘ന്യൂസ് വാല്യൂ’ എന്നും ഇടത്പക്ഷത്തിന്റെ നിരവധിയായ തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതിലാണ്. രാമക്ഷേത്രത്തിനു തറക്കല്ലിടുന്നതും, പുതുയുഗപ്പിറവി എന്ന് തലക്കെട്ട് കൊടുക്കുന്നതിലും ഭൂരിഭാഗം മീഡിയ ഹൗസുകൾക്കും ഒരു അഭിമാനക്കുറവുമില്ല. ബുദ്ധിജീവികളുടെ കാര്യമാണ് അതിലും പരിതാപകരം. അയോധ്യയെക്കുറിച്ചു സംസാരിച്ചാൽ ഹായാ സോഫിയ എന്ന് ഉച്ചത്തിൽ കൂവിക്കൊണ്ട് ചിലർ  നമ്മളെ നിശ്ശബ്ദരാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ‘ആ 130 കോടിയിൽ ഞാനില്ല’ എന്ന വാട്സപ്പ് സ്റ്റാറ്റസുകൾക്കും ഫേസ്‌ബുക്ക് പോസ്റ്റ്ക്കുകൾക്കും പരിഹാസങ്ങൾക്കൊണ്ട് മറുപടി നൽകുന്നു. ‘ഇത് ഇന്ത്യയാണ് ഇവിടൊന്നും സംഭവിക്കില്ല’, ‘ക്യാമ്പസ്സിൽ എന്തിനു രാഷ്ട്രീയം’, ‘സാധാരണക്കാരന് എന്ത് ഫാസിസം?’ – കണ്ണടച്ചിരുട്ടാക്കുന്നവരുടെ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ അനേകമാണ്. ഇന്നോളം ഉണ്ടായ വേർഷനുകളിൽ നിന്നെല്ലാം പാഠങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ട് സൂക്ഷ്മമായി  നെയ്തെടുത്ത ഒരു പ്രോപഗൻഡയുടെ പിന്തുണയോടെ തങ്ങളുടെ ഭാവിയെ വിഭാവനം ചെയ്തു എന്നതാണ്   ഫാസിസത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ പതിപ്പ് ചരിത്രം കണ്ടതിൽ വയ്ച്ച് ഏറ്റവും അപകടകരമായ ഒന്നായി വിലയിരുത്തപ്പെടേണ്ട കാരണങ്ങളിൽ മുഖ്യം. സംഘപരിവാർ തിയറിയിൽ നാസിസമുണ്ട് മുസ്സോളിനിയും ഫ്രാങ്കോയും സ്റ്റാലിനും ഖൊമൈനിയും എന്തിനേറെ ശ്രീലങ്കൻ കംബോഡിയാ മോഡലുകൾ വരെ രാഷ്ട്രീയ കക്ഷി ഭേദമന്യേ അവരുടെ സിദ്ധാന്തത്തിൻ്റെ രൂപീകരണത്തിൽ ഉൾച്ചേർന്നിട്ടുണ്ട്. വ്യക്തമായ പദ്ധതിയുണ്ട്, അത് നടപ്പാക്കാനുള്ള മുന്നൊരുക്കങ്ങൾക്ക് ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനും പിന്നിൽ നിന്നും തുടങ്ങിയ തയ്യാറെടുപ്പുകളുടെയും പരീക്ഷണങ്ങളുടെയും ചരിത്രവുമുണ്ട്. പ്രതിപക്ഷം എന്ന ജനത്തിന്റെ  പ്രതീക്ഷ അപ്രസക്തമാവുന്നു. അതിർത്തികൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ പൗരൻ അഭയാർത്ഥിയാവുമ്പോൾ കാശ്മീർ കാർസും നാസികളുടെ പാരീസുമാവുന്നു.

Demolition of Democracy

ഫ്രാൻസിസ് ജാൻസെൻ, കാ, ബാലചന്ദ്രൻ – ഒരു നോവല്ല, നോവൽ, സിനിമ. മൂന്ന് കഥാപത്രങ്ങൾ, കാലഘട്ടങ്ങൾ, ഭൂപടത്തിൽ മൂന്നിടങ്ങൾ. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒരു താൽപ്പര്യവുമില്ല എന്ന് തുറന്ന് പറയുകയും, തോന്നിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മൂന്ന് മനുഷ്യർ. പക്ഷെ കാപ്പയുടെ സഹയാത്രികനായിരുന്ന ജാൻസെന്റെയും, രാഷ്ട്രീയ അഭയാർത്ഥിയായി ജർമ്മനിയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച കായുടെയും, ഇസഡോറാ ഡങ്കനെക്കുറിച്ചു പ്രഭാഷണം നടത്തിയ, കവിതകൾ എഴുതിയിരുന്ന ബാലചന്ദ്രന്റെയും ഭൂതകാലവും മറ്റ് ചിലതാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. വായനക്കാരനെ നിശ്ശബ്ദരാക്കികൊണ്ട് അപ്രത്യക്ഷരായ ഇവർ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഭരണകൂടഭീകരതയ്ക്ക് ഇരയാക്കപ്പെട്ടവരാണ്. കാൽപ്പനികതയുടെ എല്ലാ നിർവചനകൾക്കും പുറത്ത് നിന്നുകൊണ്ട് അവർ ചോദിക്കുന്നത് ചരിത്രം ആവർത്തിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ നമ്മൾ എന്ത് ചെയ്യുന്നു എന്നാണ്. ഫിക്ഷന്റെ സമാന്തര ലോകത്ത് നിന്നും അവർ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു – നിങ്ങൾ ജനിച്ച മതം, ജാതി, വംശം, ഇവ എപ്പോഴെങ്കിലും, ഒരല്പമെങ്കിലും, അഭിമാനം ഉള്ളിൽ ഉണർത്തുന്നതായി തോന്നിയാൽ ഇത്രമാത്രം ഓർക്കുക, that you were born in the wrong part of the world.

പ്രപഞ്ചം നിശ്ചലമാവുന്ന ഒരു നിമിഷത്തെയാണ് ഫോട്ടോഗ്രാഫ് എന്ന് ജാൻസെന്റെ ജീവിതം പറഞ്ഞു തരുന്നു. മറ്റെന്തിനേക്കാളും വിലമതിക്കുന്നത് നമ്മുടെ ഓർമ്മകളാണ് എന്നതിനൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ് അയാളുടെ റോളിഫ്‌ളെക്‌സ്‌ ക്ലിക്കുകൾ. കവിത  കായുടെ സമരമായിരുന്നു, നോവൽ  ബാലചന്ദ്രന്റെയും. മൂന്ന് പേരെക്കുറിച്ചുമുള്ള ചിന്തകൾ മനസ്സിൽ ശൂന്യത നിറയ്ക്കുന്നു. എങ്കിലും ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്നത് അനാഥരാക്കപ്പെട്ട കുറെയേറെ പുസ്തകങ്ങളാണ്. ബാബു ഇപ്പോഴും ആ മുറി ആർക്കും കൊടുക്കാതെ സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ടാവും. വരില്ലെന്നറിഞ്ഞിട്ടും കാത്തിരിക്കുന്ന ആ പുസ്തകക്കെട്ടുകളും, ചുവരിൽ അവശേഷിക്കുന്ന ഫാത്തിമ വരച്ച ചിത്രങ്ങളും, ഇറാനടിക്കാതെ മാറാലകൾക്കും മറവിക്കും വിട്ടുകൊടുക്കാതെ ‘ബാലചന്ദ്രൻ്റെ സ്വന്തം ബാബു’ കാത്ത് സൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ടാവാം. ‘വെസ്റ്റ് ഹില്ലിൽ’ ഉഷസ്സ് എന്ന പേരുള്ളൊരു വീട്ടുവളപ്പിലെ, ജലാശയത്തിൻ്റെ നിശ്ചലമായ അടിത്തട്ടിൽ ഒരു താമരപ്പൂവ്, തമോഗർത്തങ്ങളിലൊന്നിൽ അകപ്പെട്ടുപോയൊരു പൂർണ്ണചന്ദ്രനെ ഒരിക്കലും ഒന്നിക്കില്ലെന്നറിഞ്ഞിട്ടും പ്രണയിച്ചതിന്റെ ഓർമ്മയിൽ നിലാവിനെ സ്വപ്നംകണ്ടുകൊണ്ട് തളർന്നുറങ്ങുന്നുണ്ടാവാം. ഫാത്തിമ…?!!

അയാളുടേതായി അവശേഷിക്കുന്നത്, ഘടികാരങ്ങളിൽ വിശ്വാസം നഷ്ട്ടപെടുന്നതിനും മുൻപൊരു കാലത്ത് അയാൾ എഴുതിയ ഈ വരികൾ മാത്രം:

നമ്മൾബലിമൃഗങ്ങൾക്ക്, അവർ അവസാന അത്താഴം വിളമ്പുന്നു.രാവ് മായുമ്പോൾകൊലക്കത്തിയുടെ മൂർച്ചയിൽസൂര്യതാപം ജ്വലിക്കുമ്പോൾപിടഞ്ഞുചവാൻ നമ്മളുണ്ടാവരുത്എൻ്റെ പ്രണയമേ,നമുക്കീയിരുൾമറയിൽപരസ്പരംകൊമ്പുകുത്തിച്ചാവാം 

ചില കഥകൾ പൂർത്തിയാവുന്നത് ചേർത്ത് വായിക്കുമ്പോഴാണ്. ഓരോ വായനയും ഒരന്വേഷണമാണ്. എങ്കിലും ചില കഥകൾക്ക് എപ്പിലോഗുകൾ ഭാരമാണ്. കഥ തുടരാതിരിക്കുന്നതാണ് ഭേദം. പക്ഷെ, കഥാന്ത്യം മാറില്ലന്നറിഞ്ഞിട്ടും നമ്മൾ വീണ്ടും ചില താളുകളിലേയ്ക്ക് മടങ്ങുന്നു. ചിലരിൽ നമ്മളെത്തന്നെ തേടുന്നു. തികച്ചും സ്വകാര്യമായ കാരണങ്ങൾക്കൊണ്ട് ചിലതെല്ലാം പരിഭാഷപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു – പരാജയപ്പെടുന്നു, പേന നിശ്ചലമാവുന്നു. 

2 thoughts on “ജാൻസെന്റെ റോളിഫ്ലെക്സ്‌, കായുടെ നോട്ട്ബുക്ക്, ബാലചന്ദ്രന്റെ നോവൽ

  1. Interesting reading material . Reflections on serious literature. EJ Zacharias has brought Orhan Pamuk and Patrik Modiano alive to look creatively into other formulations of literature. At times reader wonders where EJZ is taking him. Certainly creative reading from EJZ is a unique reading experience, Congratulations EJZ.

  2. പതിവുപോലെ സക്കറിയാസ് ഞെട്ടിക്കുന്നു. മൂന്ന് കഥകളിലൂടെ ചരിത്രത്തെ തന്നെ ഹ്രസ്വമായ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. വായനയിൽ നല്ല മാതൃക. ലളിതമായ ഭാഷ. നിരൂപണങ്ങൾ ജനകീയമാവുന്ന സക്കറിയാസ് ശൈലി തുടരട്ടെ. ആശംസകൾ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Goodasangham Social

Close Bitnami banner